Door Malou van Hintum
‘Populisme als drijfzand’ is de titel van het essay dat socioloog Anton Zijderveld gisteren (woensdag 29 april 2009) presenteerde in het hoofdstedelijk cultuurcentrum Felix Meritis. Zijderveld ziet het populisme als het nieuwe Kwaad dat onze democratie bedreigt.

De Beweging van Geert illustreert precies wat hij bedoelt: populisten zijn alleen maar ‘tegen’ en nergens ‘vóór’, ze lachen niet maar lachen alleen maar uit, ze zijn humorloos, hebben ‘gewoon gelijk’ en houden niet van het debat; in het slechtste geval lopen ze er eenvoudig voor weg en presenteren dat nog als een overwinning ook.
Waar het populisme vandaan komt, weet Zijderveld ook. Het ‘vegeteert op rancuneuze gevoelens van onvrede’, schrijft de socioloog. ‘Die rancune bestaat vooral uit het gevoel niet serieus te worden genomen door de politiek en de heersende elites.’ Inclusief een groot deel van de parlementariërs.
Afspiegeling
Volgens Zijderveld wordt ’het volk’ vertegenwoordigd in de Tweede Kamer, maar elke politieke wetenschapper kan vertellen dat onze volksvertegenwoordigers allesbehalve een afspiegeling van het volk zijn.
Dat zou niet erg zijn, ware het niet dat de club van hoger opgeleiden zo haar eigen voorkeuren en prioriteiten heeft, die vaak niet overeenkomen met die van andere bevolkingsgroepen.
Een groot deel van de politieke elite is een zelfingenomen, naar binnen gekeerde club geworden, onverschillig voor de onzekerheden die een open Europa, massa-immigratie en een economische crisis voor de middelbaar- en lager opgeleiden met zich meebrengen.
Een club die slecht begrijpt dat de ‘zegeningen van de modernisering’ maar voor een beperkte groep mensen gelden, namelijk voor henzelf: de kosmopolitisch georiënteerde hooggeschoolden, die garen spinnen bij een flexibele arbeidsmarkt en alleen de zoete vruchten plukken van de multiculturalisering.
Een club die elke vorm van bestuurlijke vernieuwing ver van zich houdt, omdat ze als de dood is voor de mensen die ze zogenaamd vertegenwoordigt: haar eigen burgers.
In zo’n klimaat kunnen populisten makkelijk scoren. Dat moet je niet hen verwijten, maar degenen die de weg voor hen hebben vrijgemaakt.
copyright: volkskrant
